Vertèlling in 't Grunsjtroat Bargoen

Bargoens is ing sjproak van handelere. Op versjillende plaatsje langs de handelsroutes hat zich die ontwikkeld en ing van die plaatsje is de Grunsjtroat in Lankgraaf. Volges Jo Vek, d'r sjriever van Tieske en Niske, ing vertèlling die pas is oetkómme, is de geheimtaal egelik nit mieë wie ing verzameling van e paar hóngerd wöad, vermiesjd mit 't dialek van Waobich.

In september is 't book Tieske en Niske oetgekómme. Wat is 't genauw gewoeëde?

"'t Bargoens is vuur 't letst um 1860-1866 erum actief gebroek geweëë. In de tied doanoa zint d'r versjillende periodes geweë woa in 't zich ópnui koeët bewieze, zoe wie in de latere sjmoekeltied. Van die periode zint wöadlieste bewaard geblieëve. Maar vier wole mieë es wie ing nui lies oetgeëve. Doarum woare vier van d'r bargoensclub 't KeieskwieëëSt van plan e verhoal te make dat zich in de topjoare van 't bargoens aafsjpilt. Zoeëë gunt figure en situaties oet die tied leëve. Vier hant mit d'r ganse club gezoch, verzameld en geleëze en iech han doa mit vöal helle en wurge Tieske en Niske van gemak. Alle problematieke en egeheed van die tied kómme in 't book noa vure. En 't Carry Bakker hat doa sjieke tekeninge bij gemak. Al mit al e book woa vier gruëtsj óp kanne zieë."

Wie hat d'r bargoensclub gewirkd?

"Wènts te e book wils make, mós te al uëver geld besjikke. Vier hant bij geminte, sjtichtinge en bedriefsleëve aageklop en de lüj gevroagd zich in te sjrieve, zoeëdat vier de financiën rónk krege. Dat sjloog hieël good aa. Vier kinne dan óch mit vruid zage dat 't e book van de ganse gemeensjap is gewoeëde. Vier wole de auw sjproak leëvendig make en tegeliekertied de lüj de meugelikheed geëve um de gemekkelike Hollesje versie d''r teëgenuëver te lègke. Dus hant vier e twieëëtalig book gemak woa jieëkerinne mit an d'r sjlaag kint, zelfs kinger."

Is 't bargoens gans doeëd?

"Nae, zieëker nit. Wèn ich noa 't café goa huur ich nog vöal wöad trük. Natuurlik zint óch vöal wöad versjwoende, maar nit alles. En vuurdat alles weg is mótte vier 't han verwirkd. Mit d'r club organisere vier ing kier per joar inne bargoense oavend en deë is zier druk bezoch. 't Is nostalgie, maar vier dunt wat vier kanne um 't leëvend te haote. Dus noe dit book. Weë wit wat nog kunt."

Vuur degene die ins wille kieke wie 't Grunsjtroater Bargoens oetziet: Iezerfloskel Gemold al in d'r helm, 't Drajt puëk das te hoems in mechels melm. (In Waobichse vertaling: Koareblom, gesjtórve al in 't koare, wat is 't sjun das te sjtees in mienne gaad.)

Weë 't book wil besjtelle, kan belle noa Annie Beckers: 045-5317480, 't kost 15 Euro.

Paul Weële
19-10-2002