Toch nog !

Dee middag droonke v'r us mèt euze vere e teske koffie in ''t Piepehoes', 'ne lunchroom. Bijj e stökske vlaoj. Daonao ginge v'r oeterein. De dreij vrouwluij wandelde kwebbelentere de Brögkstraot op en iech... keek hun nao. Kóntent. Ze ginge winkele. En iech ging e terreske pikke. Bij 'de Bonne Femme'. Dao naoventrint vèlt altied get te beleve. V'r hadde aofgesproke tot zij miech zouwe koume ophole um 'n oor of... zoe.

Iech voond e täöfelke en ammezeerde m'ch köstelik mèt e mieske wat, brutaol-eweg, vaanoet 'ne boum aonvloog en m'ch de olieneutsjes tikde oet 't kumpke neve m'ne Grimberger.

De zon sjijnde en 't waos ein-entwintig graode. 't Leve waor 't leve weerd.

Luij lepe langs, eder op ziech 't middelpunt vaan de wereld. Zoe wie ouch iech. Iech loerde nao hun sjeun. Sjeun zègke väöl euver de mins waddof ze dreug. 'ne Stievel, pumps of slóf, eder paar reup bijpassende gedachte op. Zoe ouch die hieresjeun, die aon mie täöfelke veurbij sjravelde: lieg, zwart, blinkend gewiks, mèt rijjstartele geboonde in twie eve propele strikskes. Ze zeukde z'ch 'ne weeg tösse de steulkes door, wörremde z'ch oonder e täöfelke in en kaome dao tot rös. Hè-hè, heer zaot!

Heer... droog e doonkelgries kestuum, e doonkelblauw humme en 'n zwarte kervat. Um en um de zevetig. Zoeget miene leeftied. Gecoifeerd, gesjore, sjieke brèl... 'Gepensjeneerd', beslisde iech. 'Wat doog 'r veur de kos?'

D'n hier bestèlde z'ch e teske koffie, knabbelde aon ze keukske en struijde grummelkes umziechtig op de groond. E koppel mösjkes hipde roontelum z'ne stool. Heer leet ze stèl geweerde.

Heer moot mien oonderzeukende ouge höbbe veule steke want mèt e lechske roond z'n lippe drejde heer z'ne kop nao miech touw en knikde vruntelik. Iech knikde trök en dach: 'Toe noondedju! Iech had 't kinne weite!'. Op de revèr vaan ze colbèrke prónkde e zèllevere kruiske! 'ne Geistelik. 'ne Geistelik! Iech had ougekóntak mèt 'ne geistelik! Al waos 't daan mer effekes. Iech! Iewelaank al waor iech nao kèrk noch kluis gewees.

Heer zaog mie mieske ewegvlege en 'r zag: "Plezant. Neet woer? Zoe'n dierkes." Z'n stum kloonk sympathiek.

Iech knikde jao... meh wäörd, die kraog 'ch neet euver m'n lippe. Iech en 'ne pestoer of keplaon. Nouw jeh, daan wel eine in röste. Letterlik.

Vaanaof me achtiende ging iech de soutanes oet de weeg. Iech had mien reije. Tot daan waor iech zoe kèrreks wie väöl kinder vaan mien jaore. Meh vaanaof toen... ach jeh, edere mins deit vreug of laat get boe 'r e geveul aon euver hèlt wat levenslaank blijf vringe. Jao vringe. De sjerpe kentsjes... die sliete mèt d'n tied meh weure noets gans bot. De dinks: "Kós 'ch 't euverdoen."

Wie lang zaot 'ch al heij? Me glaas waor nog veur dreijkwaart vol. Die vrouwluij kaome veurluipig nog neet.

De maan keek um de beurt nao zien mösjkes, nao mie mieske en nao miech. Iech zaog z'n lippe miech get zègke meh op dat memint kós iech 'm door 't geraos vaan 't verkier neet verstoon. Iech knikde vruntelik meh wäörd, iech zag 't al, die kraog 'ch neet euver m'n lippe. Iech en 'ne geistelik. Toen sjoot m'ch door de kop: 'Verrek, heij höbste weer zoe'n situatie die dèkser veurkump in de leve: keze tösse twie dinger. En wat is noe verstendig reagere? Zwiege of toch e präötsje make! Jeh, zwiege kinste altied... en e präötsje make, boerum ouch neet! 't Leve zaot m'ch toch verdomme mèt! 't Waos of heer m'ch nuujde veur bij 'm aon te sjuive. En wat deeg iech? Iech kós 't vaan m'n eige bijnao neet geluive: iech pakde m'ch bijjein, stoond op, ging nao 'm touw, beerglaas in ein hand, en pakde mèt de ander de leuning vaan e steulke. Heer sjoof mèt 't zijnt e stökske op.

"Gepermiteerd?" vroog iech ónnudig. Heer knikde m'ch touw en iech ging zitte. Iech vermoedde tot dee mins hiel intensief mien sjeun had zitte te bekieke en heer de mijn nog beter had geleze es iech de zijn. Want heer zag niks. Iech ouch neet meh in m'ne kop maakde de wäörd al zinne die mien gedachte vörrem móste geve. Móste vertolleke wat miech me levelaank... ach nein, neet achtervollegde meh m'ch wel bezig heel. Heij,... bovenin. Dat wat 'ch noets kós formulere in 'ne beechstool. Es knaap vaan achtien. Miech daodoor aofkierde vaan kèrk en kluis. Iech keek de maan sjuins veur m'ch aon, rech in z'n ouge. En toen... ie iech 't good en wel besefde waor 'ch al aon de klets. Goejde iech d'roet wat 'ch vreuger had mote zègke.

"Menier, wèt geer tot iech... laot m'ch ins dinke... zoe'n ach-envieftig jaor geleije veur 't lèste bijj 'ne priester höb gezete. Veur 't lèste in 'ne beechstool bin gewees. Bij d'n eerwaarde hier Pestoer vaan m'n parochie. Zoe iemes zoe wiet geer, ne toert? Hier pestoer?"

Heer knikde obbenuits. Iech had dat kruiske, good begrepe.

"Ach jao, Pestoer, 'n eder deit wel dinger in ze leve... iech mein, de deis soms get wat neet door eder beugel kin. Klein missers goon dedoor meh groete blieve deveur steke. En zoe geval blijf aon d'ch knaoge. Höb geer dat ouch? Geer zeet toch ouch gewoen mer mins. Ouch joonk gewees... mesjiens verleef en zoe... of, 'n cent gepik oet ma häör portmenee... mèt èllebäög gewèrrek veur benump te weure tot pestoer... e errem vruiwke e breefke vaan vief-entwintig in häör fioel gefitsernöld neet oet eur eige tes meh... vaan de sjotel. Zoe get bedoel iech. Klein of groete dinger, die geiste beechte. De krups in e duuster hökske, zoems iemes in z'n oer, höbs spiet en... is de kwestie daan de wereld oet? Wie groeter de gesjote bok wie lestiger veur zoeget te bekinne. Daodoor höb iech ach-envieftig jaor laank neet mie gebeech. 'ch Höb nog d'raon gedach veur langs 'nen andere weeg me sjöldgeveul te susse. Op de meneer wie François dat heet gedoon. En dat ging zoe:

François, ein vaan m'n vrun, waos lid vaan 't kèrrekkelik zaankkoer. Op d'n oksaol, achter d'n öllegere -begrep m'ch good!- maakde heer kinnes mèt 't nuijste dames lid, 'n wedevrouw. Zijj maakde werrek vaan François -getrojde vent- en kraog 'm hiel wied! Meh m'ne vrund kraog spiet vaan de relatie umtot heer bang waor tot Sefie, z'n vrouw, achter de woerheid kaom. Meh veur die misstappe op te beechte bij keplaon, besjermhier vaan 't koer, en zoe die vrouw bijj dee te kiek te zètte, nein, dat wouw 'r neet. Noe had de köster, linke vent, get in de smieze. Dee raojde François aon z'n escapades oet te sjriewe boete, in 't veld, op e aofgelege pläötske. "Zoewie de criminele dat doen", zag de köster. "Wie groeter 't delic, wie helder tot ze keke." François, dee is de nach d'rop, 't waor zwoer bewollek, geine maon, de berreg opgekrets en heet gekeek: "Ik ben vijf keer met de weduwvrouw naar bed geweest." Toen kloonk 'n stum vaanoet d'n duuster en die zag: "Ik ontsla u van uw zonden! Boe woent die wedevrouw?" De köster heet häör later mote trouwe. François heet miech dat allemaol veur woer vertèld, Pestoer. Geer zeet vaan professie hiel geluivig meh iech geluif dit woonder neet.

Pestoer, iech kaom in de misère wie iech achtien waor. Iech woende thoes, bijj Pap en Mam, in Amie. Pa had dao e vollekstuinsje. Zie paradies. Iech mós häöm dao zoe noe en daan 'n hand bij hellepe. Dat häöfke laog, mèt andere, achter e rijjke hoezer. In eint daovaan woende 'ne maan mèt e stèl kinder. Veer jonges en dreij meidskes. Z'n vrouw waos gestorve in 't kinderbèd. 't Ajdste keend, Lieke, doog jaorelaank 't hoeshawwe. Die zeve kinder hadde eder 'ne bijnaom, gegeve door de jäög oet de buurt. Poep, Stoomp, Krej, Treuzel en zoe mie. Dat is gei good signaol veur 't imago vaan 'ne mins. Zoe waore al die kinder stök veur stök geteikend. Gedroge z'ch ouch wereldvreemp. Waore get minsesjouw. Kekelde z'ch versjrikkelik oonderein. Ze lete d'ch neet binne. Ze kaome neet bij andere in de tent. De buurt bekeek hun mèt reserref. De pa waos 'nen echten excentrieke mins. Sik à la Keizer Wilhelm, de hajding vaan Don Quichot de la Mancha, de pas vaan 'nen tamboer-maîter, geköchs achter geslote vingertup... Heer verzamelde curiosa en die showde heer op de vinsterbenk achter de roete langs de straot. Zoe'n expositie trok passante. 't Gaof 't hoes d'n indrök vaan e rariteitekabinèt. Meh neet allein 't hoes, ouch z'n bewoeners.

Lieke, Pestoer, dat ajdste meidske, 're bijjnaom zègk 'ch neet... stoond iech te sjóffele of te spitte in eus häöfke, staoke häör ouge dèks in m'ne rögk. Umtot zijj altied thoes waor had ze gooj gelegenheid veur miech te observere. Ao, ze had bès 'n aordig snuutske, e leuk medelke meh jeh... vox populi heel miech trök anschluss mèt häör te zeuke. Allewel... de brets, die staok m'ch toch zoe noe en daan.

Op 'ne daag spraok ze m'ch aon. 'ch Stoond mèt de rögk nao häör touw en had häör ouch neet hure koume. Iech drejde m'ch um... m'n mojl vol tan... Ze droog e klètteke wat alle lijne vaan häör lenig lief accentueerde. Ze vroog of ze e paar perzike moch plökke. Zoe'n Eva! Pestoer, 'n perzik waor veur dat gezin 'n vröch die väöl te deur waor veur te koupe.

"Twie is mie es genóg", zag zijj en loerde nao eus buimke, frêle en joonk .

Iech zaog ouch twie perzike Pestoer, meh neet aon eus buimke.

"Meh ouch neet mie", zag iech, "want... pa heet ze-e-e-e... mesjiens getèld." 'ch Waor vaan de kook.

Ze paradeerde langs miech door, rech op 't buimke aof. Iech keek häör nao, deurstig en gretig. M'n han gebald. Zie drejde miech nog miejer op wie zijj z'ch strekde nao de vröchte. Twie, plökde ze 'rs. Twie, roond en zach. Twie vaan fluwiel... wie in häör klètteke. Toen keek ze sjalleks euver die sjouwer boevaan 't höllepke get waor aofgezak, door 't z'ch strekke. Ze knikde m'ch 'n oug en reikde lachentere nao 'n derde pees. Häör rökske kroomp... umhoeg.

"Houw," sjriewde iech. "Da's neet gezag!" Toch plökde ze die pees en rende lachentere demèt eweg. Nao binne touw.

En iech? Iech slenterde häör achternao mèt gleujend lief. Iech ging op häör gelachs aof, in de keuke. Dao loerde veer us aon, 'n taofel es barriére tösse us in. Twie peze laoge op 't blaad, de derde had ze in häör hand. En wie ze in die beet zakde 't ander höllepeke ouch aof. Twie bloete sjuiwerkes, twie bloete errem en twie bloete bein. M'n ouge vas in die vaan häör naom iech häör oetdaging aon. Mèt ein hand op de leuning vaan 'ne stool, schoof iech dee get opzij en waggelde de keuke door totdat... zijj nog ins beet en mèt de perzik in häör hand de gaank in vloog. Iech twiefelde meh wie häör sjeun kabaalde op d'n trap nao bove...

Alleh, menier Pestoer, laot eure fantasie mer goon. Es geer dat maag. 't Is de vraog of geer de werrekelikheid zölt euvertreffe. Allein zègk iech uuch dit, Pestoer, die derde pees, die bleef es braatsj achter op 't oonderlake vaan häör bèd. En vaanaof toen... dat ganse incident kraog iech in geine beechstool euver m'n lippe. Nog neet de plaots... nog neet d'n daag...! Gezwiege vaan ander biezunderhede. En 'ch wouw 't keend ouch neet verraoje. 't Is ach-envieftig jaor geleije... Jao-jao, 'n ederein maak vreug of laat get mèt boe e geveul vaan achterblijf wat levenslaank blijf vringe. 't Slit wel aof meh toch, de dinks: 'Kós 'ch 't euverdoen'. Meh jeh, toen staok iech nog in me ierste humme! En, heer is wies en zier gelierd dee alles tot 't bèste kiert!

D'n appeleboum in 't Paradies woord pezebuimke in e tuinsje. Appel of pees, menier Pestoer, v'r biete allemaol.

Thoes kaom 'ch tot bezinning. Wat had 'ch gatverdomme oetgevrete?! 'ch Had dèks gefantaseerd euver gemeinsjap mèt e meidske meh dit waos ech gewees. M'nen ierste kier in 't ech. Meh m'ne Got, mèt Lieke! Oet zoe e achterlik gezin! Es die m'ch in verwachting kaom, wat daan? Meh 't waos häör eige sjöld. Want zijj begós. Zijj plökde vaan dee boum ein pees te väöl. Zijj daagde miech oet door mèt die pees eweg te renne, naobove touw. Nao bèd. Dus mós zijj ouch de naosleip devaan drage. Zoe riddeneerde iech, Pestoer... en wasde m'ch m'n han in wiewater.

Gein doezend peerd die miech nog nao dat tuinsje kraoge. Pa helpe ging neet mie. Dat kosde ruizing. Tute vol traone! Daan waos 'ch misselik. Daan had 'ch koppijn. Soms deeg 'ch of 'ch ging en koch de greunte bij 'ne boer. De situatie thoes woord 'ne ramp. Pa spraok vaan euverjaorige puberteit. Meh Ma, die had get in de gater. Die lag verband tösse mien hajding en d'n touwstand vaan 't meideke. Want Lieke, jao, waos in verwachting. Meh iech óntkinde heftig kier op kier. Bijj hoeg en bijj lieg. Zouw iech m'ch ophawwe mèt zoe'n femilie? Zouw iech mien awwers zoeget aondoen? Kós zijj miech daan zoe slech? Dat waor m'ch oongepermiteerd. Veur noets neet te vergeve!!!

En Lieke? Heel 're moond. Heet noets iemes vertèlt tot iech 't waor, de pa vaan häör döchterke. Heet miech besjermp.

Pestoer, iech höb 't noets gebeech meh toch deveur geboet: Me sexleve waor verinneweerd. De beelde vaan deen daag späölde m'ch door m'ne kop zoe gaw iech e affairke kraog mèt 'n vrouw. De sjerpe tennekes die slete mèt d'n tied meh woorte noets gans bot. Iech weit wel wat g'r dink, Pestoer. Geer dink: 'Berouw moot zien en pinnetentie ouch. Meh ouch belangriek is totste 't leid watste höbs aongeriech verzachs. Neetwoer?'

G'r höb geliek, Pestoer. 't Leid verzachte... kiek dao, dao koume ze m'ch hole, mèt hunnen dreije. Zijj höbbe same get kemissiekes gedoon en iech zit heij op hun te wachte. De ajdste vaan dreij, die sjieke dame, wèt g'r wee dat is, Pestoer? Dat is mien vrouw..., Lieke. Wie dat zoe gekoume is? Dat is 'n ander verhaol. Die charmante dame in 't midde, dat is eus dochter. En daoneve, die bekoring vaan in de twintig... mie kleikeend.

Pestoer, iech bin zellefs ampa!

Jo Caris
Inzending in 't Mestreechs, Veldeke Literatuurpries 2006
augustus 2006

12-11-2006