Juryrapport

Leef sjriefsters en sjrievers, bèste alle anger luuj,

Dat v’r hie in Hasselt biejein kómme is natuurlik get biezóngesj; ’n Ierbetoeën aan de ouwe Hendrik van Veldeke, woeë dizze pries nao geneumd is. Doe ruuks hie bouw ziene aom este uëver de kasseie, de kingerköpkes löps, doe huurs ’t roesje van zien kleier in de windj en es noe in de herfst de blaar valle dinke v’r aan al die blaar die hae volgesjrieëve haet in ’t plat. Want gier, sjrievers en sjriefsters, zeet de aafsjtammelinge van Veldeke, bouw in rechte lien. Kiek, de Pruse en Hollendesj zègke ouch dat hae hunne taalvuurluiper waor, meh es neet-deskundige dink ich dat hae gewoon Limburgs sjrieëf en dat dao dat Duutsj en Hollesj-Vlaams weer van zint aafgeleid. En gier zeet die sjrievers in ’t Limburgs die mit dege aan de Veldeke Literatuurpries 2007.

De jury kreeg 83 werke te laeze, woeëvan 58 gedichte en 25 verhaole. Gier deegt mit mit 35 persone, de vurrige kier 72, dat is noe dus minder es de hèlf. V’r krege mer 3 werke van jóngere en d’r dege d’r mer 5 oet Belsj Limburg, West Limburg mit….. Geachte lede van Veldeke literair, geacht besjtuur van Veldeke, genóg getalle vuur ‘ne bezinningsdaag uëver ’t gehalte van dizze pries; en nuëdigt dan neet allein luuj oet die d’r vuur gelierd höbbe meh ouch sjrievers, want die zint op dit gebied dèk gelierder. Dat d’r zoeë versjrikkelik wieënig oet Belsj Limburg mit dege zint misjien de nao-weeë van ’t feit dat hie uëveral ABN gekald moos waere, Algemein Besjaafd Nederlands, esof ós dialekt neet besjaafd is. Vier höbbe in ’t plat aeveväöl wuurd, oetdrökkinge en gezèkdes es in ’t Hollesj, ’t Frans of ’t Ingelsj. Ich houp dat dit de nao-weeë zin van ’t ABN mótte kalle hie, want es ’t de vuur-weeë zint sjteit ós nog get te wachte. Ich kóm oet Nut, midde in Hollesj Zuid Limburg en ich kal mie gans laeve al ABN, Algemein Besjaafd Nuts en dat kinne die van Neeroeter ouch en die van Nujenhage en al die angere ouch. Plat is aeve besjaafd wie de ómgangstaal, soms besjaafder.

Wat e sjtök erger is es dees getalle… Is ’t nog neet erg genóg zult g’r zègke. Dames en hiere, v’r kinne es jury waal alles mit de mantel van de Leefde bedèkke, meh aaf en toe mót de mantel ins oetgeklopt waere, zelfs mót me sommige de mantel ins oetvaege.

Wat dus nog erger is: de aantalle zint neet allein minder, ouch ’t gemiddeld nivo loog dit jaor lieëger.

Wat waor d’r dan neet zoeë good ?

D’r zoot nogal väöl werk tösje van vreuger, de kirmes, de hei, wie ’t in de aorlog waor en anekdotische verhaole uëver de bedevaart nao Sjerpenhuëvel, de Nach van Gölpe en zoeë. Verhaole en gedichte die van ónsjatbare waerd zin en heimhure in ’t historisch archief van de gemeinte of de klub of de heemkundevereiniging, meh neet bie ‘ne literaire pries. Ouch mit sjoeën wuurd allein kump me d’r neet, wuurd van eikehout, wie dat nog brónsgreun waor, meh van eikehout kint me gein mangele vlechte. Soms zint de vaere waal sjoeën, meh d’r mót ouch ‘ne voeëgel in zitte, ’n kern, ’t mót örges uëver gaon, ’t mót aan ’t laeve kratse. Tja, en dan waere sommige neet genomineerd.

En dan : in sommige gedichte zoot waal erg väöl rijmdwang. Bevuurbeeld:

Mit ’t vergaon der jaore

Dink ich truuk aan woeë ich bèn gebaore

Aan ’t ouwesjhoes bie de vaart

Woeë ich doer de mam bèn gebaard.

De nónk zoot get te neutele

En oppe grónd vele de paerskeutele.

Of wie e jurylid zag: in dees inzendinge is rijmdwang de mieëst versjpreide ziekte. Kiek, es hae zich waor aan ’t verwóngere, dan mót hae in reigel twieë waal nao Tóngere. Meh zoog hae e leech, dan kump hae oet in Mestreech. Woeë hae haer geit maog neet aafgedwónge waere doer ’t rijmwoerd, dat is rijmdwang, gezóch rijm, ónnuëdig rijm.

In ‘ne coffieshop kries te geine koffie, oet ’n fruitautomaat kump gein fruit, van rijmwuurd kump nog lang gein gedich. Sommige van die rijmversjes zint vergief vuur de creativiteit van de sjriever en de laezer. Och, vergieftigde pannesjteul kins te ouch aete, meh sommige mer eine kier. Soms dachte v’r: es de Muzen kóste kalle, zouwe ze zjwiege. En daovuur zint sommige neet genomineerd.

V’r höbbe, dat maog ich names alle jurylede zègke, alle werke mit respekt gelaeze, ouch die neet zoeë good waore, ’t zint jao eur kiendjes en woeëvuur zoudt gier vanaaf ’t begin al ‘ne Vivaldi of ‘ne Veldeke mótte zin ? Ach, Bach is ouch begós mit do re mi en Pythagoras mit ein twieë drie. Es sommige sjrievers mer alvas weite dat ze mit doremi bezig zint en neet in ein nach ’n symfonie gesjrieëve höbbe. Aan e literair werk mót gewirkt waere, sjrieve is e vak wie tummerman. Van die plenksjkes, ouch die sjoeën planke mót ’n kas ineingezat waere en de sjoeënste kaste waere dan genomineerd, neet de sjoeënste planke.

V’r kinne es jury ‘t waal sjoeën ómsjrieve meh v’r maoge de waorheid gein geweld aandoeén. Me kint in plaatsj van ‘ne zeikert waal zègke dat hae liedt aan urineverlees, taege ‘ne aezel waal zègke dat hae ‘ne twieë-hoevige is, me kint van de fietsrenner Rasmussen, wie hae in Italieë zoot en zag dat hae in Mexico waor, waal zegke dat ‘t ‘ne hoddelaer waor, me zou ouch kinne zègke dat hae neet good waor in Aardrijkskunde. Wie zulle v’r ’t zègke? Sommige sjrievers zint neet zoeë good in aardrijkskunde. Ich weit ‘t, wae de waorheid zaet mót zörge dat hae e paerd haet dat good kint renne. Vier zouwe gaer get mieë verhaol in de vertèllinge wille zieën, get mieë poëzie in de versjes, get mieë humor in de grappe. En daovuur zint sommige neet genomineerd.

Wier is ’t neet allein ‘ne literatuurpries, meh ouch ‘ne VELDEKE literatuurpries, literatuur in ’t plat en dao tèlle dezelfde criteria vuur es literatuur in welke anger taal ouch. ’n Aantal sjrievers make zich sjöldig aan Hollandismes, gewoon vertaald Hollesj. Bevuurbeeld: Bie ’t klömme der jaore. Of : Zie kós ’t klappe van de zjweep. Of: ’t portrèt woert van de sjtöb óntdaon Of : De haore reze mich ten berge. Soms höbbe v’r in ’t dialekt gein woerd d’r vuur. Bevuurbeeld: Voorhoofd. Soms haet ’t Hollesj gein woerd vuur e plat woerd. Bevuurbeeld: Toeëj. ’t Junksjke zag gieftig taege de directrice van de sjoeël: G’r doot mich aan Indiane dinke, de Hoofdtoeëj. Dat is toch get angesj es: een vervelende wigwamster met veren in het haar. V’r gónt ós ‘ne Straffe Hendrik vatte klinkt ’t sjoeënste in ’t Vlaams, meh v’r weite van de prins gein kaod, dat kins te hie in Belsj weer neet zègke. Wirk mer d’raan pès g’r e sjoeën woerd, ’n sjoeén zin gevónge höbt, meh neet zoeë mer oet ’t Hollesj vertaald. En daovuur zint sommige neet genomineerd.

Meh d’r waore ouch fantastische inzendinge, ouch boete de drie genomineerde. V’r kinne es jury gein name neume ómdat v’r die neet weite, v’r kinne allein de werke. Bevuurbeeld: es ieémes zaet uëver de luuj van ’t gemeintehoes: Ze dege ambtenaeremikado, wae ’t ieësjte bewaegt haet verlaore. Of ‘ne angere: Ze goof ‘m ‘ne aafsjiedspuuën esof hae vuur e paar jaor nao de aorlog vertrok. Of ’t prachtig verhaol Tara uëver de reincarnatie van eine hónd. Of de 5 verhaole van ieëmes oet Kirkrao dae zich aafvruuëg wat hae vuur dizze pries zal sjrieve. Of ’t gedich oet Belsj Limburg uëver ’t bezeuk aan zien moeëder in ’t röshoes. Of ’t verhaol van Peerke dae op zien zenuwsjnaore e melodieke kós tokkele; ’t verhaol van de kouw noedele of de gedichte oet Midde Limburg tösse vreuger en noe. Bie dees werke wils te ummer wier laeze, dich laote verrasse doer ’t volgende sjoeën beeld, de volgende óntknuiping, doe kins neet oetsjeie mit laeze, ’t blief sjpannend. En daovuur zint sommige waal genomineerd.

Ouch bie de jóngere waor zoeë’n inzending van extreem hoeëg kwaliteit, ze zou zoeë bie de top 5 van de volwassene kinne hure. Ich kin d’r noe neet väöl mieë uëver zègke es dat de jury unaniem van meining is dat dit wied eweg de bèste inzending van de jóngere waor. Medam Pollèt, schepen van kultuur zal de Viva Veldeke jeugdpries dalik oetreike. En de jury is d’r gruuëtsj op dat zoeëne jóngere al zoeë good is in ’t sjrieve in ós dialekt.

En zoeë kóm v’r dan bie de drie genomineerde. Oet respect vuur de moslims zal ich mer e hieël klein tupke van de sjluier opluchte. In alfabetische volgorde:

Herman Bors, mit zien verhaol: “Lazarus in ’t glaas”.’n Prachtige vergelieking tösje ziene pap dae ónger in de koel, in de pöt, zit opgesjlaote en e paar kieëverkes die hae in e glaas gevange haet zitte. Gewoon meh prachtige krachtige taal, mit vakmansjap geconstrueerd. Herman haet dizze pries e paar jaor geleje al ins gewónne.

Luc de Rooy, ‘ne gedichtecyclus “Mit de sjmaak van sjtuvers”. Gedichte woeëvan de zinne zich wie filmflitse op dien nètvlies vaszètte. Prachtige beelde, meh neet ummer aeve gemekkelik te doergrónde. Echte poézie is dan ouch gein consumptievoor oet de supermert.

Luc haet al ins mitgedaon aan dizze pries.

Manuela Vrehen-Simons. Zie sjrieëf e aangriepend verhaol “Wit, zjwart of gries moes”.’t Geit uëver ’n vrouw die väöl te lieje haet gehad in häör laeve doer de kirk, ‘ne pesjtoer. En noe wie häör dochter trouwt kump alles baove. Good geconstrueerd mit truukblikke en al. Manuela is al ins genomineerd gewaes vuur dizze pries. De gówe kómme ummer baove drieve.

Twieë van dees drie zulle de Veldeke literatuurpries 2007 neet winne, meh ze kinne d’r gruuëtsj op zin en blieve dat ze bie de top hure van de Limburgse literatuur.

Leef sjriefsters en sjrievers, bedankt dat vier uëver eur sjouwers en pen mit mochte kieke in eur hart. Blief sjrieve, zoeëdat vier en ós taal kinne blieve. Blief mit wuurd sjildere, zoeëdat v’r neet verwildere. Sjpraeke is zilver, sjrieve is goud. Bedankt.

Colla Bemelmans

Vuurzitter van de jury van de Veldeke literatuurpries 2007

(in ’t plat van Nut(h)